Ulga na start i preferencyjny ZUS — ile ZUS płacisz na początku działalności w 2026 r.?

Nowa firma nie płaci pełnego ZUS-u od pierwszego dnia. Przez pierwsze 6 miesięcy (ulga na start) płacisz wyłącznie składkę zdrowotną — na zasadach ogólnych minimum 432,54 zł miesięcznie. Przez kolejne 24 miesiące obowiązuje preferencyjny ZUS: składki społeczne od podstawy 30% minimalnego wynagrodzenia, czyli 456,18 zł miesięcznie (plus zdrowotna). Dopiero po 2,5 roku przechodzisz na Mały ZUS Plus albo duży ZUS.

Oś czasu składek nowej firmy — od rejestracji do dużego ZUS

Ulgi dla nowych przedsiębiorców układają się w trzy następujące po sobie etapy:

1. Miesiące 1–6: ulga na start. Nie podlegasz ubezpieczeniom społecznym — płacisz tylko składkę zdrowotną. Zgłaszasz się do ZUS z kodem 05 40.
2. Miesiące 7–30: preferencyjny ZUS. Przez 24 miesiące kalendarzowe płacisz składki społeczne od podstawy 30% minimalnego wynagrodzenia (w 2026 r.: 1441,80 zł). Kod zgłoszenia: 05 70.
3. Od 31. miesiąca: Mały ZUS Plus albo duży ZUS. Jeśli Twój przychód za poprzedni rok nie przekroczył 120 000 zł, możesz przejść na Mały ZUS Plus i płacić składki od połowy średniego dochodu. W przeciwnym razie obowiązuje duży ZUS — pełne składki od podstawy 5652 zł.

Ile to kosztuje? Tabela składek 2026

Kwoty składki zdrowotnej dotyczą zasad ogólnych (skala, podatek liniowy) przy niskim dochodzie. Na ryczałcie składka zdrowotna w 2026 r. wynosi — zależnie od progu przychodów — 496,68 zł, 827,80 zł lub 1490,04 zł miesięcznie. Więcej w artykule: składka zdrowotna 2026.

Ulga na start — 6 miesięcy tylko ze składką zdrowotną

Ulga na start (art. 18 ustawy Prawo przedsiębiorców) zwalnia początkującego przedsiębiorcę z obowiązkowych ubezpieczeń społecznych przez 6 pełnych miesięcy kalendarzowych. Przysługuje osobom, które zakładają pierwszą działalność albo wznawiają ją po co najmniej 60 miesiącach przerwy.

Praktyczny trik: jeśli zarejestrujesz firmę 2. dnia miesiąca lub później, miesiąc startu nie liczy się do limitu — w praktyce zyskujesz prawie 7 miesięcy ulgi. Rejestracja 1. dnia miesiąca „zużywa” pierwszy miesiąc od razu.

W okresie ulgi płacisz wyłącznie składkę zdrowotną, której wysokość zależy od formy opodatkowania. Na zasadach ogólnych minimalna składka to 432,54 zł miesięcznie (9% od pełnego minimalnego wynagrodzenia 4806 zł — od lutego 2026 r. zniknęła preferencja liczenia od 75% podstawy).

Preferencyjny ZUS — 24 miesiące od podstawy 30% minimalnej pensji

Po wyczerpaniu ulgi na start (albo od razu, jeśli z niej zrezygnujesz) zgłaszasz się do ubezpieczeń społecznych z kodem 05 70 i przez 24 miesiące kalendarzowe płacisz składki od zadeklarowanej kwoty nie niższej niż 30% minimalnego wynagrodzenia — w 2026 r. to 1441,80 zł podstawy. Składki wyglądają tak:

• emerytalna (19,52%) — 281,44 zł,
• rentowa (8%) — 115,34 zł,
• chorobowa, dobrowolna (2,45%) — 35,32 zł,
• wypadkowa (1,67%) — 24,08 zł,
• Fundusz Pracy — 0 zł (podstawa niższa od minimalnego wynagrodzenia).

Razem: 456,18 zł z chorobowym lub 420,87 zł bez niego — plus składka zdrowotna. Uwaga: 24 miesiące liczą się kalendarzowo i biegną także wtedy, gdy zawiesisz działalność.

Co po 30 miesiącach? Mały ZUS Plus albo duży ZUS

Po zakończeniu preferencji masz 7 dni na decyzję. Jeśli Twój przychód za poprzedni rok nie przekroczył 120 000 zł i nie łapiesz się na wyłączenia, możesz zgłosić się do Małego ZUS Plus — składki liczone od połowy średniego miesięcznego dochodu, maksymalnie przez 36 miesięcy w każdym 60-miesięcznym okresie. W przeciwnym razie przechodzisz na duży ZUS: w 2026 r. to 1926,76 zł składek społecznych (z chorobowym i FP) plus zdrowotna.

Pułapki, o których mało kto mówi

• Umowa z byłym pracodawcą. Ani ulga na start, ani preferencyjny ZUS nie przysługują, jeśli w ramach działalności wykonujesz dla byłego pracodawcy te same czynności, które wykonywałeś u niego na etacie w bieżącym lub poprzednim roku kalendarzowym. Klasyczny scenariusz „z etatu na B2B u tego samego szefa” oznacza duży ZUS od pierwszego dnia.
• Brak zasiłków na uldze na start. Skoro nie podlegasz ubezpieczeniom społecznym, nie możesz opłacać dobrowolnego chorobowego — nie dostaniesz zasiłku chorobowego ani macierzyńskiego z działalności. Osoby planujące rodzicielstwo często świadomie rezygnują z ulgi i od razu przechodzą na preferencyjny ZUS z chorobowym.
• Chorobowe trzeba opłacać terminowo. Dobrowolne ubezpieczenie chorobowe daje prawo do zasiłku dopiero po 90 dniach nieprzerwanego opłacania składek.
• Niższe składki = niższa emerytura. Okres ulgi na start w ogóle nie liczy się do emerytury, a preferencyjne składki budują kapitał emerytalny w minimalnym stopniu.
• Zdrowotną płacisz zawsze. Żadna z ulg nie zwalnia ze składki zdrowotnej — szczegóły i progi opisujemy w artykule o składce zdrowotnej 2026.

Przykład: ile łącznie ZUS w pierwszych 3 latach firmy?

Pani Anna otwiera w 2026 r. jednoosobową działalność (zasady ogólne, niski dochód, opłaca chorobowe od 7. miesiąca). Przyjmując dla uproszczenia stawki z 2026 r. przez cały okres:

• miesiące 1–6 (ulga na start): 6 × 432,54 zł = 2595,24 zł,
• miesiące 7–30 (preferencyjny ZUS): 24 × (456,18 + 432,54) zł = 21 329,28 zł,
• miesiące 31–36 (duży ZUS): 6 × (1926,76 + 432,54) zł = 14 155,80 zł.

Łącznie w pierwszych 3 latach: ok. 38 080 zł. Gdyby od pierwszego dnia płaciła duży ZUS, byłoby to ok. 84 935 zł — ulgi startowe dają więc ok. 46 850 zł oszczędności. W rzeczywistości kwoty będą nieco wyższe, bo podstawy składek rosną co roku wraz z minimalnym i przeciętnym wynagrodzeniem — a jeśli pani Anna załapie się na Mały ZUS Plus, ostatni etap będzie tańszy.

Najczęstsze pytania o ZUS na początku działalności

Powiązane tematy

• Mały ZUS Plus 2026 — limit przychodu, warunki i terminy
• Składka zdrowotna 2026 — ile wynosi i co się zmieniło
• Ile kosztuje księgowość w Gliwicach? Cennik 2026
• Wszystkie artykuły na blogu

Stan prawny: czerwiec 2026. Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady podatkowej — sytuację konkretnej firmy omów z księgową.